Zorgvuldig en fiscaal verantwoord

Of u erfbelasting moet betalen, hangt af van de waarde van wat u erft en uw relatie tot de overledene. Iedere categorie erfgenaam heeft een bepaalde vrijstelling. Erft u minder dan of evenveel als de vrijstelling die voor u geldt, dan betaalt u over die verkrijging geen erfbelasting. Erft u meer, dan wordt erfbelasting berekend over het bedrag boven de vrijstelling. Ook het belastingtarief verschilt per relatie tot de overledene. Een partner en een kind worden bijvoorbeeld anders behandeld dan een broer, zus of vriend. De vrijstellingen en tarieven worden periodiek aangepast, waardoor altijd naar het jaar van overlijden moet worden gekeken.

De Belastingdienst stuurt meestal binnen enkele maanden na het overlijden een brief waarin staat of aangifte erfbelasting moet worden gedaan. De uiterste datum staat in deze brief. Voor overlijdens in 2026 geldt een aangiftetermijn van twintig maanden na de overlijdensdatum. Dit is langer dan voor overlijdens in eerdere jaren. Ook wanneer u geen aangiftebrief heeft ontvangen, kan aangifte verplicht zijn wanneer u meer erft dan uw vrijstelling. Het is daarom verstandig niet uitsluitend op een brief te wachten, maar zelf te controleren of aangifte nodig is. Bij bijzondere omstandigheden kan onder voorwaarden uitstel mogelijk zijn.

De hoogte van de erfbelasting hangt af van uw relatie tot de overledene en de waarde van uw verkrijging. Voor 2026 geldt bijvoorbeeld een vrijstelling van € 828.035 voor een echtgenoot, geregistreerde partner of kwalificerende samenwonende partner. Voor een kind, pleegkind of stiefkind bedraagt de vrijstelling € 26.230. Voor ouders, kleinkinderen en andere erfgenamen gelden andere bedragen. Over het deel van de erfenis dat boven uw vrijstelling uitkomt, kan erfbelasting verschuldigd zijn. De percentages verschillen eveneens per categorie en omvang van de verkrijging. Omdat bedragen jaarlijks kunnen wijzigen, moet altijd het jaar van overlijden als uitgangspunt worden genomen.

Is in het testament een executeur aangewezen, dan doet de executeur in beginsel aangifte erfbelasting voor alle erfgenamen. Is er geen executeur, dan kunnen de erfgenamen samen bepalen wie de aangifte verzorgt. Eén erfgenaam kan de aangifte voor alle erfgenamen doen, maar erfgenamen kunnen in bepaalde situaties ook afzonderlijk aangifte doen. Een gezamenlijke aangifte kan praktisch zijn omdat dan beter zichtbaar is of de volledige nalatenschap correct is verwerkt. Ook wanneer iemand anders de aangifte verzorgt, blijft het belangrijk dat alle benodigde informatie over bezittingen, schulden en verkrijgers beschikbaar is en dat de gegevens in de aangifte juist zijn.

Voor de aangifte moet eerst de waarde van de nalatenschap worden bepaald. Daarbij kunnen onder andere banktegoeden, beleggingen, een woning, andere bezittingen, vorderingen en eventueel buitenlands vermogen relevant zijn. Daartegenover staan schulden zoals hypotheken, leningen en bepaalde openstaande verplichtingen. Ook normale uitvaartkosten kunnen onder voorwaarden worden afgetrokken, verminderd met een eventuele uitkering uit een uitvaartverzekering. Niet iedere kostenpost die tijdens de afwikkeling ontstaat is aftrekbaar. Zo zijn bijvoorbeeld notariskosten voor een verklaring van erfrecht en het loon van een executeur volgens de Belastingdienst niet als uitvaartkosten aftrekbaar.